پژوهشکدهی هوافضای دانشگاه صنعتی امیرکبیر بیش از ۱۴ سال سابقه فعالیت صنعتی، پژوهشی و دانشی در حوزه های مختلف فضایی داشته است که دستاوردهای مختلفی در قالب قراردادهای صنعتی، پایان نامه دانشجویی، انتشار مقالات در نشریات معتبر بین المللی و ثبت اختراع به ارمغان آورده است. در ادامه مهمترین اقدامات و فعالیتهای پژوهشی و صنعتی انجام شده در حوزه سامانه های ماهوارهای و صنعت فضایی به اجمال معرفی می شوند.
۱- پروژه ماهواره آتست (۱۳۸۶-۱۳۹۳)
پروژه ماهواره دانشگاه صنعتی امیرکبیر بر اساس انعقاد قرارداد بین سازمان فضائی ایران و دانشگاه صنعتی امیرکبیر از سال ۱۳۸۶فعالیت خود را شروع نمود. این پروژه در طی سالیان فعالیت خود فعالیتهای گستردهای در راستای تشکیل ساختار لازم سازمانی، تربیت نیروی انسانی در زمینه تخصصهای مورد نیاز، ایجاد و راه اندازی زیر ساختهای لازم برای طراحی، ساخت و تست ماهواره سنجشی با توجه به نیازمندی های اعلام شده، انجام داده است. هدف پروژه ماهواره دانشگاه صنعتی امیرکبیر (AUTSAT) طراحی، ساخت، تست و پرتاب میکرو ماهوارهای با توانایی سنجش از دور (بررسی پوشش گیاهی ایران) و ذخیره و ارسال اطلاعات مخابراتی تعریف شده بود. تیم این پروژه با تکیه بر دانش و توان مهندسی ۶۵ نفر از اعضای هیات علمی، فارغ التحصیلان و دانشجویان (اعضای فعال آن از شش دانشکدۀ مهندسی هوافضا، مهندسی برق، مهندسی مکانیک، مهندسی کامپیوتر، مهندسی صنایع و نساجی)، به عنوان اولین تیم اجرا کنندۀ استاندارد فضایی اروپا (ECSS) در یک پروژه ملی، این استاندارد را به عنوان مبنای طراحی ها انتخاب نمودند. مدل مهندسی ماهواره در سال ۱۳۸۹ و مدل سازهای حرارتی در سال ۱۳۹۲ تحویل کارفرما گردید. از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ قرارداد مشترکی با کشور چین ذیل همین قرارداد برای پرتاب منعقد گردید.
۲- ماهواره پیام (۱۳۹۳-۱۳۹۷)
در سال ۱۳۹۳ و با انعقاد الحاقیه به قرارداد AutSat، این ماهواره با نام پیام و ماموریت جدید و پرتابگر داخلی باز تعریف شد. ماموریت سنجش تشعشعات فضایی به این ماهواره افزوده شده و دقت تصویر برداری به زیر ۴۰ متر کاهش یافت. طراحی مدل مهندسی گسترده و سازهای حرارتی بر اساس ماموریت و پرتابگر جدید اصلاح شده، مجددا ساخته شده و با موفقیت آزمون گردید. مدل کیفی ماهواره در سال ۱۳۹۵ و مدل پروازی در سال ۱۳۹۷ به سازمان فضایی ایران تحویل گردید.
آزمون های سازگاری و پیش پرتاب نیز از شهریور ۹۷ تا دی ۹۷ با موفقیت انجام شده و ماهواره در تاریخ ۲۴ دی ۹۷ پرتاب شد.
۳- ماهواره رسام (۱۳۹۹-اکنون)
هدف از این پروژه، طراحی ماموریت، امکانسنجی و طراحی مفهومی سامانه ماهوارهای با دقت بالایی است که بتواند به کاربران، تصاویر ماهوارهای با دقت یک متر ارائه نماید. علاوه بر آن، توسعه چهار فناوری گلوگاهی مورد نیاز برای سامانه ماهوارهای تعریف شده و ارتقای سطح تکنولوژی فضایی کشور در این حوزهها، که میتواند نقش تعیین کنندهای در پیشرفتهای آتی صنعت فضایی کشور ایفا نماید، جزو اهداف این پروژه تعریف گردید. سایر فعالیتها و اهداف تعیین شده در قرارداد برای ماهواره رسام عبارتند از توسعه اکوسیستم کسب و کار فضاپایه بالادستی و ایجاد ارزش افزوده از نیروی انسانی، دانش و زیرساختهای توسعه فناوری تولید شده در این پروژه که از طریق موارد زیر محقق می گردد:
- تربیت نیروی انسانی با هدف توسعه بخش خصوصی با گواهی رسمی از دانشگاه
- ایجاد شبکه مردم نهاد از متخصصین حوزه طراحی و ساخت سامانه سنجش از دور دقت بالا
طراحی مفهومی سامانهی رسام پایان یافته و طراحی فناوری های گلوگاهی در حال اجرا می باشد.
۴- طراحی و ساخت سفینه حامل موجود زنده(۱۳۹۰-۱۳۹۲)
با توجه به اسناد بالا دستی نقشه جامع علمی کشور و سند جامع توسعه هوافضا و در راستای تحقق هدف اعزام انسان به فضا، در سال ۱۳۹۰ طرح کلان ملی طراحی و ساخت سفینه حامل موجود زنده، با بهره برداری سازمان فضایی ایران، در شورای عالی عتف مصوب گردید. هدف از انجام این طرح، ارسال موجود زنده به فضا و استقرار کوتاه مدت در مدار LEO و بازگشت به جو و دریافت علائم حیاتی در سطح زمین با هدف دستیابی به دانش و فناوری حمل موجود زنده به فضا و توسعه زیرساختها و بسترهای سخت افزاری، نرم افزاری و مغز افزاری بوده است.
در این پروژه براساس فعالیت محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر متناسب با بودجه اولیه اختصاص یافته به طرح، پس از شناسایی فناوریهای گلوگاهی همچون سپر حرارتی، کنترل دما، مخابرات روی برد، پشتیبانی حیات و محموله زیستی، مسیر و سناریوی پرواز، پیشرانش، پیکربندی و فرود و بازیابی؛ مراحل امکانسنجی و طراحی مفهومی زیرسیستمهای فوق الذکر انجام شده و مورد تایید کارفرما قرار گرفته است.
۵- ماهواره مکعبی امیرکبیر
این پروژه در سال ۱۳۹۴ و به منظور شرکت در مسابقه سراسری ماهواره مکعب ایرانی، به درخواست سازمان فضایی ایران شروع شد. این مسابقه ویژه دانشجویان دانشگاههای سراسر کشور بود که با هدف جذب نیروهای متخصص و علاقهمند برای ورود به عرصه تحقیقات فضایی، ایجاد بسته مناسب تمرین عملی دانشجویان در زمینههای فضایی، شناسایی استعدادهای علمی و فنی در زمینههای فضایی و ترویج فناوریهای فضایی و کاربرد آن در اقشار مختلف برگزار شد. این مسابقه شامل مراحل پیشنهاد اولیه، طراحی مفهومی، طراحی اولیه و جزئی، ساخت نمونه مهندسی، ساخت نمونه کیفی و ساخت نمونه پروازی بود. ماهواره مکعبی یا کیوبست (CubeSat)، نوعی ماهواره کوچک با اندازه و وزن کم است که کوچکترین مدل آن در ابعاد۱۰×۱۰×۱۰سانتیمتر و وزن حدود ۱ کیلوگرم طراحی و ساخته میشود. با توجه به پیشرفتها در زمینه ماهوارهسازی، استفاده از ماهوارههای مکعبی به عنوان ابزار مهمی برای مطالعات فضایی و ارائه خدمات ارتباطی شناخته میشود. ماهواره مکعبی امیرکبیر با مشخصات زیر طراحی و تا نمونه مهندسی پیشرفت کرد.
مأموریتهای این ماهواره، در سه بخش زیر تعریف شدند:
مأموریت اول: کنترل ترافیک هوایی
مأموریت دوم: ارتباط بین ماهوارهای
مأموریت سوم: بازگشت مداری با استفاده از سوخت جامد
این پروژه از سال ۱۳۹۴ آغاز و تا سال ۱۳۹۷ با ساخت نمونه مهندسی خاتمه یافت. در ادامه تصاویری از تقدیرنامههای این پروژه آورده شده است.
۶- مخابرات ماهواره SSS (۱۳۹۶-۱۴۰۱)
این پروژه یک منظومه متشکل از سه ماهواره دانشجویی و دانشگاهی (یک میکرو ماهواره و دو ماهواره مکعبی) است. در اجرای این پروژه جلسات مرور طراحی فازهای مختلف به صورت گردهمآیی سالانه در محل اپسکو برگزار شده و سه دوره مدرسه تابستانی برای آموزش دانشجویان فعال در این پروژه برگزار گردید که نمایندگان پروژه ماهواره امیرکبیر حضور فعالی در مرور طراحی و ارائه دروس در مدرسه تابستانی داشتند. طراحی، ساخت و آزمون زیر سیستم مخابرات باند S در این ماهواره به عهده تیم ماهواره امیرکبیر بود که در مراحل مهندسی حضورا در اتاق تمیز بیهانگ تست شده و در زنجیره آزمون های تجمیعی قرار گرفت. مدل پروازی به دلیل شرایط کرونا برای مهندسی سیستم مستقر در چین ارسال و آزمون گردید. این ماهواره در سال ۲۰۲۱ پرتاب و با موفقیت در مدار قرار گرفت.
۷- زیر سیستمهای ماهواره ناهید
این قرارداد برای اجرای پنج زیر سیستم از ماهواره ناهید شامل زیر سیستمهای مدیریت فرمان و داده، مخابرات، تعیین و کنترل وضعیت، محموله تصویربرداری و کنترل حرارت ماهواره ناهید منعقد گردید. ماموریت ماهواره اثبات فناوری مخابراتی تعریف شده بود که مدل مهندسی این ۵ زیر سیستم با موفقیت به پژوهشکده سامانههای ماهواره تحویل گردید.
۸- پلتفرم ایران باس ۷۰ (۱۳۹۴-۱۳۹۷)
تفاهم نامه این پلتفرم توسط مرکز ملی فضایی با دانشگاههای امیرکبیر و خواجه نصیر به صورت مشترک منعقد شده و طراحی تا مرحله طراحی تفصیلی با موفقیت انجام شد. هدف از این قرارداد، تولید پلتفرم با وزن حدود ۷۰ کیلوگرم برای حمل محمولههای مختلف سنجشی و مخابراتی است.
۹- طراحی مفهومی پارس ۱ (۱۳۹۴-۱۳۹۷)
این قرارداد برای طراحی مفهومی و اولیه ماهواره سنجشی پارس به کارفرمایی سازمان فضایی ایران منعقد گردید. گزارش های طراحی این ماهواره سنجشی دقت بالا به کارفرما ارائه شده و مورد تایید قرار گرفت.
|